મધ્યકાલીન યુગનાં સાહિત્યકાર નરસિંહ મહેતાં

મધ્યકાલીન યુગનાં સાહિત્યકારો 

                             નરસિંહ યુગ (15 સદીથી 16મી સદી)

                            

                               નરસિંહ મહેતાં (ઈ.સ 1414 થી 1480)  

       

(1) ગુજરાતી ભાષાનો પ્રથમ કવિ કોને માનવામાં આવે છે ?

     જવાબ : નરસિંહ મહેતા 

(2(2)  નરસિંહ મહેતાને ગુજરાતી ભાષાના ‘આદિકવિ’ કોણે કહ્યા છે ?
જવાબ : ઉમાશંકર જોષી
(3) ‘નરસૈયો’ ઉપનામ કોને આપવામાં આવ્યું છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતાં
(4) ’આદિકવિ’ અને ‘ભક્તહરિનો’ જેવાં ઉપનામથી કોને ઓળખવામાં આવે છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતાં
(5) નરસિંહ મહેતાંનો જન્મ ક્યારે થયો હતો ?
જવાબ : ઈ.સ 1414
(6) નરસિંહ મહેતાં જ્ઞાતિએ શું હતાં ?
જવાબ :વડનગરા બ્રાહ્મણ
(7) નરસિંહ મહેતાંનું જન્મ સ્થળ કયું છે ?
જવાબ : તળાજા (ભાવનગર)
(8) નરસિંહ મહેતાની માતાનું નામ શું હતું ?
જવાબ : દયાકુંવર
(9) નરસિંહ મહેતાનાં પિતાનું નામ શું હતું ?
જવાબ : કૃષ્ણદાસ મહેતાં
(10) નરસિંહ મહેતાને કૃષ્ણલીલાના દર્શન કયા મંદિરમાં થયા હતાં ?
જવાબ : ગોપનાથ મંદિર (ભાવનગર)
(11) નરસિંહ મહેતાનાં પુત્રનું નામ શું હતું ?
જવાબ : શામળદાસ
(12) નરસિંહ મહેતાની પુત્રીનું નામ શું હતું ?
જવાબ : કુંવરબાઈ
(13) ‘વૈષ્ણવજન પદો’ની રચના માટે કયો સાહિત્યકાર જાણીતો છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતાં
(14) નરસિંહ મહેતાની પત્નીનું નામ શું હતું ?
જવાબ : માણેકબાઈ
(15) નરસિંહ મહેતાના પુત્ર શામળશાની પત્નીનું નામ શું હતું ?
જવાબ : રતનબાઈ
(16) ‘શામળશાની ચોરી’ કયા આવેલી છે ?
જવાબ :વડનગર
(17) નરસિંહ મહેતાના પુત્ર શામળદાસના સસરાનું નામ શું હતું ?
જવાબ : મદન મહેતા (પુત્રી- રતનબાઈ)
(18) ગુજરાતની સંગીત બેલડીઓ તરીકે કોણ જાણીતું છે ?
જવાબ : તાના-રીરી
(19) તાના-રીરીની માતાનું નામ શું હતું ?
જવાબ : શર્મિષ્ઠા
(20) તાના-રીરીની માતા શર્મિષ્ઠાના દાદાનું નામ શું હતું ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(21) તાના-રીરીની માતા શર્મિષ્ઠાની માતાનું નામ શું હતું ?
જવાબ : કુંવરબાઈ
(22) શર્મિષ્ઠાની માતા કુંવરબાઈ કોની દીકરી હતા ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(23) કોણે મલ્હાર રાગ ગાઈને અકબરના દરબારના સંગીત રત્ન તાનસેનનો અગ્નિદાહ શામ્યો હતો ?

àજવાબ :તાના-રીરી

      (24) નીચેનામાંથી નરસિંહ મહેતાની પપૌત્રિનું નામ શું છે ?
જવાબ : તાના-રીરી
(25) નરસિંહ મહેતાની પુત્રી કુંવારબાઈની યાદમાં ગુજરાત સરકારે કઈ યોજના શરૂ કરી છે ?
જવાબ : કુંવારબાઈનું મામેરું
(26) ગુજરાત સરકારની ‘કુંવારબાઈનું મામેરું’ યોજના અંતર્ગત કુટુંબમાં બે દીકરીઓ સુધી કેટલા રૂપિયાની સહાય આપવામાં આવે છે ?
જવાબ : 12,000 (સાલ-2018-19)
(27) મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો પ્રથમ કવિ કોણે ગણવામાં આવે છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(28) નરસિંહ મહેતાની જન્મભૂમિ તળાજા તો કર્મ ભૂમિ કઈ છે ?
જવાબ : જુનાગઢ
(29) નરસિંહ મહેતાનું સંગ્રહ સાહિત્ય કયા દેવતાના પ્રસંગોને ધ્યાનમાં રાખીને લખેલું છે ?
જવાબ : શ્રીકૃષ્ણ
(30) નરસિંહ મહેતા જૂનાગઢનાં કયા તળાવે સ્નાન કરવા જતાં હતા ?
જવાબ : દામોદર કુંડ
(31) નરસિંહ મહેતા દામોદર કુંડે સ્નાન કરવા જતાં ત્યારે શું ગાતાં હતા ?
જવાબ : રામગ્રી રાગ
(32) નરસિંહ મહેતા દામોદર કુંડે સ્નાન કરી પાછાં ફરતાં ત્યારે શું ગાતાં આવતાં હતાં ?
જવાબ : પ્રભાતિયા
(33) નરસિંહ મહેતા કયા રાજાના સમકાલીન હતાં ?
જવાબ : રા’માંડલિક
(34) જૂનાગઢનાં કયા રાજાએ નરસિંહ મહેતાની પરીક્ષા લીધી હતી ?
જવાબ : રા’ માંડલિક
(35) નીચેનામાંથી કયો મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યકાર ઝૂલણા છંદ (37 માત્રા) અને મલ્હાર રાગ ગાવાનું જાણતો હતો ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(36) ગુજરાતી ભાષામાં સૌપ્રથમ ભક્તિ કવિતા અને જ્ઞાનમાર્ગી કવિતાઓ લખવાનો પ્રારંભ કોણે કર્યો હતો ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતાં
(37) નરસિંહ મહેતાના સમયગાળામાં ભક્તિકવિતાની રચનામાં દક્ષિણ ભારતમાં કયા સંત થઈ ગયા ?
જવાબ : નામદેવ
(38) ગુજરાતી સાહિત્યમાં સૌપ્રથમ પદ રચનાના લેખક કોણ છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(39) ગુજરાતી સાહિત્યમાં સૌપ્રથમ પ્રભાતિયાના સર્જક કોણ છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતાં
(40) ગુજરાતી સાહિત્યમાં ભજનનાં સર્જક તરીકે કોને ઓળખવામાં આવે છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(41) ગુજરાતી સાહિત્યમાં આખ્યાનની શરૂઆત કોણે કરી હતી ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતાં
(42) નરસિંહ મહેતાને ગોપનાથ મદિરમાં તપ કરવાથી કયા દેવતા પ્રસન્ન થયા હતાં ?
જવાબ : મહાદેવ
(43) નરસિંહ મહેતાના આખ્યાનના બીજ કઈ કૃતિમાં જોવા મળે છે ?
જવાબ : શ્રાદ્ધ
(44) ગુજરાતનો સૌથી લોકપ્રિય કવિ કોણ છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(45) નરસિંહ મહેતાં ઉપર કવિ જયદેવની કઈ કૃતિનો વિશેષ પ્રભાવ પડ્યો હતો ?
જવાબ : ગીત ગોવિંદ
(46) નરસિંહ મહેતાની યાદમાં ગુજરાત સરકારે કયા સ્થળે ‘નરસિંહ મહેતા યુનિવર્સિટી’ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે ?
જવાબ : જુનાગઢ
(47) જુનાગઢ ખાતે આવેલ ‘નરસિંહ મહેતાં યુનિવર્સિટી’ના પ્રથમ કયા કુલપતિની નિમણૂક થઈ ?
જવાબ : જે.પી. મધ્યાણી
(48) ગુજરાતી ભાષાની સૌપ્રથમ ફિલ્મ કઈ છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતાં
(49) ગુજરાતી ભાષાની સૌપ્રથમ ફિલ્મ ‘નરસિંહ મહેતાં’ કઈ સાલમાં બની હતી ?
જવાબ : 1932
(50) ગુજરાત સરકાર દ્વારા ‘નરસિંહ મહેતા એવોર્ડ’ કઈ સાલથી આપવામાં આવે છે ?
જવાબ : ઈ.સ 1999
(51) ઈ.સ 1999થી ગુજરાત સરકાર ‘નરસિંહ મહેતાં એવોર્ડ’ કોના દ્વારા સાહિત્ય ક્ષેત્રે આપવામાં આવે છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા સાહિત્યનીધિ ટ્રસ્ટ
(52) પ્રથમ નરસિંહ મહેતાં એવોર્ડ કોને એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો ?
જવાબ : રાજેન્દ્ર શાહ
(53) ‘નિરખને ગગનમાં કોણ ધૂમી રહ્યો, તે જ હું તે જ હું શબ્દ બોલે’ પંક્તિના સર્જક કોણ છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(54) ‘ભલું થયું ભાંગી જંજાળ, સુખેથી ભજિશું શ્રી ગોપાલ’ પંક્તિ નરસિંહ મહેતાએ ક્યારે ગાઈ હતી ?
જવાબ : પત્નીના અવસાન પ્રસંગે
(55) ‘વૈષ્ણવજન તો તેને રે કહીએ’ પંક્તિ કોની છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(55) ગુજરાતનાં ઉદઘાટન સમયે નરસિંહ મહેતાનું વૈષ્ણવજન ભજન કોણે ગાયું હતું ?
જવાબ : મયૂરીબહેન ખરે
(56) ‘હળવે હળવે હરજી મારે મંદિરે આવ્યો રે’ પંક્તિના લેખક કોણ છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(57) ‘ભોળી રે ભરવાડણ ચાલી હરિને વેચવા’ પંક્તિના લેખક કોણ છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(58) ‘હળવે હળવે’ પદના રચનાકાર કોણ છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(59) ‘સંતો અમે રે વહેવારિયા’ પદના રચનાકાર કોણ છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(60) ‘સાંજ સામે શામળિયો’ ગીતકાવ્યની રચના કયા કવિએ કરી છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(61) ‘કેમ પૂજા કરું’ અને ‘જાગ રે જાદવા’ પદોના રચીયતા કોણ છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(62) ‘મેહુલો ગાજે અને માધવ નાચે’ કવિતાના લેખક કોણ છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(63) ભક્તિ શૃંગારના કવિ તરીકે કોને ઓળખવામાં આવે છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા
(64) ‘ઊંચી મેડી તે મારા સંતની’ પંક્તિના લેખક કોણ છે ?
જવાબ : નરસિંહ મહેતા

      (65) નરસિંહ મહેતાં કેટલાં વર્ષની ઉમર સુધી બોલી શકતા ન હતાં ?

      જવાબ : 8 (આઠ)

      (66) કયા સાહિત્યકારે નાની વયે માતા-પિતા ગુમાવ્યા હતાં ?

     જવાબ : નરસિંહ મહેતા 

      (67) નરસિંહ મહેતાનો ઉછેર કોણે કર્યો હતો ?

     જવાબ : જયગૌરી (દાદી)

      (68) નરસિંહ મહેતાનાં લગ્ન માણેકબાઈ સાથે કઈ સાલમાં થયાં હતાં ?

      જવાબ : ઈ.સ ૧૪૨૯ 

      (69) નરસિંહ મહેતા લગ્ન બાદ જુનાગઢમાં કોને ત્યાં વસવાટ કરતાં હતાં ?

      જવાબ : બંસીધર (ભાઈ)

      (70) ઈ.સ 1932માં બનેલ 'નરસિંહ મહેતા' ફિલ્મના દિગ્દર્શક કોણ હતાં ?

      જવાબ : નાનુભાઈ વકીલ 

      (71) ગુજરાતી ધારાવાહિક 'નરસૈયો' કઈ સાલમાં પ્રકાશિત થઈ હતી ?

      જવાબ : ઈ.સ 1991 

       (72) ઈ.સ 19991માં પ્રકાશિત થયેલ  'નરસૈયો' ધારાવાહિકનું નિર્માણ કોણે કર્યું હતું ?

       જવાબ : નંદુભાઈ શાહ 

        (73) 'નરસૈયો' ધારાવાહિકનું મુખ્ય પાત્ર કોણે ભજવ્યું હતું ?

       જવાબ : ઝરીવાલા 

        (74) નરસિંહ મહેતાની કર્મ ભૂમિ કઈ હતી ?

       જવાબ : જુનાગઢ 

        (75) જુનાગઢમાં આવેલ નરસિંહ મહેતાનું નિવાસ્થાન કયા નામે ઓળખાય છે ?

       જવાબ : નરસિંહ મહેતાનો ચોરો 

        (76) નરસિંહ મહેતાને કૃષ્ણલીલાના દર્શન થયાં તે ગોપનાથ મહાદેવનું મંદિર કયાં આવેલું છે ?

        જવાબ : ભાવનગર

         (77) નરસિંહ મહેતાંના પ્રભાતિયા કયા છંદમાં લખાયેલાં છે ?

          જવાબ : ઝૂલણા 

          (78) નરસિંહ મહેતાનો પ્રિય રાગ કયો છે ?

          જવાબ : કેદાર 

           (79) નરસિંહ મહેતાનું ભક્તિગીત 'આજની ઘડી રળિયામણી'માં કયો રાગ જોવા મળે છે ?

           જવાબ : કેદાર 

            (80) નરસિંહ મહેતાની જૂની હસ્તપ્રતો વર્તમાનમાં કયા સ્થળે રાખવામા આવી છે ?

            જવાબ : ગુજરાત વિધાનસભા 

             (81) નરસિંહ મહેતાં યુનિવર્સિટી ક્યાં ખાતે આવેલી છે ?

             જવાબ : જુનાગઢ 

 
નરસિંહ મહેતા સાહિત્યસર્જન  : મામેરું, શ્રાદ્ધ, હૂંડી (આત્મ ચારિત્રાત્મક પદો)
                               :  શામળશાનો વિવાહ (હારમાળા),
                              : હિંડોળાના પદો

નરસિંહ મહેતાની પંક્તિઓ :
è નિરખને ગગનમાં કોણ ધૂમિ રહ્યો, તે જ હું તે જ હું શબ્દ બોલે
è ભલું થયું ભાંગી જંજાળ, સુખેથી ભજીશું શ્રી ગોપાલ
     (પત્નીના અવસાન પ્રસંગે)
è જેહના ભાગ્યમાં જેહ સમે જે લખ્યું હોય તેને તેજ પહોચે
è વૈષ્ણવજન તો તેને રે કહીએ
    (ગાંધીજીનું પ્રિય) (ગુજરાતનાં ઉદઘાટન સમયે મયુરીબહેન
     ખરેએ ગાયું હતું)
è ઊંચી મેડી તે મારા સંતની
è અખિલ બ્રહ્માંડમાં એક તુ જ શ્રી હરિ
è એવા રે અમો એવા રે, તમે કહો છો તો વળી તેવા રે
è હળવે હળવે હરજી મારે મંદિરે આવ્યો રે
è જળકમળ છોડી જાને બાળા
è જાગને જાદવા, કૃષ્ણ ગોવાળિયા,
     તુજ વિના ધેનુંમાં કોણ જાશે ?
è જ્યાં લગી આત્મતત્વ ચિંત્યો નહીં,
      ત્યાં લગી સાધના સર્વ જૂઠી
è ઘાટ ઘડિયા પછી નામરૂપ જૂજવા,
     અંત્યે તો હેમનું હેમ હોય
è હું કરું કરું એ જ અજ્ઞાનતા
     શકટનો ભાર જેમ શ્વાન તાણે
è આજની ઘડી રળિયામણી (કેદારો રાગ)
è ભોળી રે ભરવાડણ ચાલી હરિને વેચવા